ميرزا حسن حسينى فسايى

411

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

كه بر تخت سلطنت نشست از اريكه حكمرانى مملكت فارس برنخاست « 1 » . در سال 981 : مولانا مصلح الدين لارى « 2 » كه سرآمد شاگردان استاد بشر و عقل حادىعشر ، جناب مير غياث الدين منصور دشتكى شيرازى بود ، وفات يافت و جناب مولانا بعد از فراغت از تحصيل علوم به بلاد هندوستان رفته ، در خدمت حضرت همايون پادشاه ، ملقب به « صدر » گرديد ، پس به حرمين شريفين مشرف شده ، به اسلامبول رفته ، سلطان سليمان خان قيصر روم او را رعايت فرمود و مدتها در بلاد روم مشغول تدريس بود ، پس به بغداد آمده با اسكندر پاشا بيگلربيگى عراق عرب ، مصاحبت نموده و تاريخى به جهت آل عثمان ، نگاشته است ، چندين كتاب ديگر تأليف داشته است مانند حاشيه بر حاشيه قديم ملا جلال الدين دوانى و حاشيه بر شرح جامى و شرح فارسى هيأت ملا على قوشچى و حاشيه بر انوار شافعى و ديگر كتابها . هم در اين سال [ 981 ] : مولانا عبد اللّه يزدى ، شارح تهذيب منطق كه كتابش مشهور به حاشيه ملا عبد اللّه است در عربستان وفات يافت « 3 » . در سال 984 : پادشاه جم‌جاه به عارضه مرض گرفتار گرديد و مدتى در بستر ناتوانى غنود و موى سر آن حضرت به اندازه‌اى رسيد كه هر روزه شانه مىفرمود ، پس براى تراشيدن سر و پاكيزگى « 4 » تن ، تشريف‌فرماى حمام گرديد و به استعمال نوره ، اسافل اعضاى آن بزرگوار مجروح گشت و از مداوا فايده نديد تا روز پانزدهم ماه صفر همين سال كه كلمه « پانزدهم شهر صفر » ماده تاريخ است به روضه رضوان خراميد : نظم : دريغ آن شهنشاه صاحبقران * جم تاج‌بخش ممالك‌ستان دريغ آنكه ديگر نبيند سپهر * نظيرش در آئينهء ماه و مهر دريغ آن شهنشاه پاك‌اعتقاد * صلاح و پناه بلاد و عباد چون حكيم ابو النصر پسر صدر الشريعه گيلانى مشغول معالجه مرض آن حضرت بود او را يا به اتهام يا به حقيقت بدنام نمودند كه سمى قاتل در نوره ، تعبيه كرده ، باعث هلاكت پادشاه جم‌جاه گرديد ، چون پناه به حرمسرا برده بود ، او را گرفته به قتل رسانيدند « 5 » : نظم : زين شش در بىثبات فانى * رو آر به ملك جاودانى بر طارم آسمان علم زن * در وادى لامكان قدم زن در مملكت قدم ، قدم نه * كان پرده‌سرا ، ترا حرم به زمان زندگانى آن پادشاه حميده‌خصال 64 سال و يك ماه و نوزده روز بود « 6 » و مدت سلطنت و پادشاهى او 53 سال و بيست و هشت روز : شعر : اگر صد سال مانى ور يكى روز * ببايد رفت از اين كاخ دل‌افروز « 7 »

--> ( 1 ) . در متن : ( برنخواست ) . ( 2 ) . ر ك : احسن التواريخ ، روملو ، ص 454 . ( 3 ) . ر ك : احسن التواريخ ، روملو ، ص 458 ، خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 587 . ( 4 ) . در متن : ( پاكيزه‌گى ) . ( 5 ) . ر ك : احسن التواريخ ، روملو ، ص 464 ، خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 592 . ( 6 ) . در احسن التواريخ ، روملو ، ص 464 : ( 64 سال و يك ماه و 25 روز ) . ( 7 ) . منقول از احسن التواريخ ، روملو ، ص 464 .